Nederland in 2040: vastgelopen of vlotgetrokken?

Visionair Drie Regios

Is de wereld waaraan wij werken ook de wereld die we aan onze kinderen willen nalaten? Is er niet een visie op mobiliteit mogelijk waarin leefbaarheid en economische groei hand in hand gaan?

Voor de beantwoording van deze vragen is een nieuw paradigma nodig. Hoe moet Nederland er in 2040 uitzien? Als we die vraag willen beantwoorden, komen we er niet met het doortrekken van de lijnen die nu zichtbaar zijn. Maatregelen op het gebied van infrastructuur en ruimtelijke ordening hebben immers vaak een reactief karakter. Movares is van mening dat een dergelijke aanpak altijd achter de feiten aanloopt.

Wat we nodig hebben is een dramatische omslag in het denken: wij menen dat een betere toekomst alleen maar kan voortkomen uit een toekomstgerichte visie.

 

Uniciteit

Werken vanuit je kracht: de uniciteit van Nederland is de hoeksteen van onze visie op de toekomst. Nederland is in meerdere opzichten een uniek land, door de ligging aan zee en aan de monding van een aantal grote rivieren. Die uniciteit heeft verder vorm gekregen in onze geschiedenis en onze cultuur. Als we die kracht in de toekomst op een nieuwe wijze kunnen benutten, ontstaan er nieuwe kansen voor ons land. Met dit uitgangspunt onderscheidt Movares twee ontwikkelingsrichtingen op twee schaalniveaus. Op mondiaal niveau kiezen wij voor Portal Positioning, waarbij de Nederlandse regio de toegangspoort van Europa wordt. Op regionaal niveau voorzien wij de ontwikkeling van grensoverschrijdende regio’s, elk met zijn eigen karakter, kansen en mogelijkheden: we noemen dat Bewuste Regionalisering.

 

Land uit zee

Een eiland in de Noordzee, binnen bereik van Nederland, België, Frankrijk en Engeland: dat is de kern van onze ideeën over Portal Positioning. Logistiek, transport, overslag en distributie zijn in 2040 té groot geworden voor Rotterdam, Antwerpen, Schiphol en Heathrow. Door een eiland in de Noordzee aan te leggen creëren we een ‘Portal’, een mega-logistiek, internationaal giga-knooppunt. Dit eiland kan gaan fungeren als overslagpunt voor scheep- en luchtvaart, maar ook als knooppunt voor weg- en treinvervoer. En dat we land uit zee kunnen maken, hebben we in het verleden afdoende bewezen.
Dit nieuwe eiland creëert ook nieuwe kansen op ruimtelijk gebied. De Portal gaat immers een groot deel van de functies van de Rotterdamse haven en Schiphol overnemen. Dat betekent dat de betrokken regio’s veel nieuwe kansen krijgen om de ruimte opnieuw in te richten.

 

Bewuste Regionalisering

Versterking van ruimtelijke kwaliteit is een belangrijk uitgangspunt bij de visie van Movares op regionalisering. De geografische omstandigheden spelen ook op dit vlak een belangrijke rol. Landsgrenzen zijn in 2040 irrelevant geworden: zowel geografische als sociaal-culturele tendensen zijn steeds vaker grensoverschrijdend. Dat maakt het mogelijk om tot een nieuwe indeling te komen, waarin gezamenlijke thema’s en ontwikkelingsrichtingen belangrijker zijn dan historische grenzen.

 

Movares onderscheidt in 2040 drie regio’s: Noord, Zuidoost en Zuidwest.

Regio Noord: water, recreatie en energie

Water, open ruimtes en rust geven Regio Noord (zowel in Nederland als in Duitsland) zijn eigen karakter. Deze regio is vanouds een aantrekkelijk recreatiegebied, met name voor actieve watersport. Movares wil die positie versterken. Een ander belangrijk thema in Regio Noord is energie: nu nog in de eerste plaats aardgas, maar in de toekomst vooral duurzame (wind- en getijden-)energie en bio-energie. Om de rust en de ruimte te beschermen, moeten de mobiliteit en de infrastructuur met terughoudendheid ontwikkeld worden.

 

Regio Zuidoost: kennis en landschappelijke kwaliteit

Regio Zuidoost omvat niet alleen Limburg en Brabant, maar ook het Duitse Ruhrgebied en Noordoost België. Het is een regio waar het wetenschappelijk onderwijs nu al op een hoog niveau staat. Daarom zou deze regio goed kunnen uitgroeien tot kennis- en high tech-centrum (met een focus op ondermeer ICT en nanotechnologie). Het aantrekkelijke heuvellandschap maakt de streek bovendien een gewilde vestigingsplaats. Het openbaar vervoer onderscheidt zich door hoogwaardigheid op de korte afstand.

 

Regio Zuidwest: handel en transport

De Regio Zuidwest omvat naast de Randstad ook de omgeving van de Noordzee, want de Portal brengt Engeland, Frankrijk en België dichterbij. Deze regio kenmerkt zich door vergaande verstedelijking, een grote bevolkingsdichtheid en een hoge concentratie van bedrijven, diensten en producten. De regio vindt in 2040 – eigenlijk net als nu – zijn kracht in handel, transport en dienstverlening. De mobiliteit is gericht op het verplaatsen van grote massa’s mensen en goederen. Stations ontwikkelen zich hier tot mega-overstapmachines met efficiënte afwikkeling van natransport. Brede en snelle verbindingen met de overige twee regio’s zorgen voor de ontsluiting.

 

Mobiliteit

In 2040 is het openbaar vervoer een volwaardig en kwalitatief hoogwaardig alternatief: even snel, even aangenaam, even veilig en even duur als het individueel vervoer. Innovatie zorgt ervoor dat elke vervoersmodaliteit optimaal benut wordt. Nieuwe mogelijkheden ontstaan door de ontwikkeling van hybride vervoerstroken, waarop zowel rail- als wegvoertuigen kunnen rijden. Vrachtvervoer – met name bulktransport – kan voor een deel onbemand én ondergronds.
Efficiënte keuzes op het gebied van ruimtelijke inrichting versterken de mobiliteit. Wij voorzien de ontwikkeling van regionale mega-overstappunten op logische plaatsen: dus niet middenin de Randstad, maar bij Geldermalsen of Nijkerk. Ook de ondergrond is in 2040 een vanzelfsprekende dimensie als het gaat om ruimtelijke inrichting. Nieuwe kansen ontstaan doordat vrijvallende gebieden – zoals het Rotterdamse havengebied en Schiphol – opnieuw ingericht kunnen worden. Nieuwe Europese fondsen kunnen helpen om deze ontwikkelingen te faciliteren.
Mobiliteitssymposium “Visionair”

Al met al ziet Movares in 2040 een Nederland ontstaan dat nieuw elan koppelt aan aandacht voor leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Een waterrijk en groen land, dat tóch bruist van de economische activiteit. De slagzin van het ministerie van VROM – ‘Nederland is klein. Denk groot’ – kan daarmee werkelijkheid worden.

Met de presentatie van deze visie hoopt Movares een discussie op gang te brengen die leidt tot een meer structurele en duurzame benadering van mobiliteit. Om deze visie verder aan te scherpen en te toetsen, gaan wij graag de discussie aan met andere partijen.