Planstudies naar een next level

Planstudies naar een next level

In het ontwikkelen en realiseren van infrastructuur in Nederland heeft de fase van ‘Planstudie’ altijd een prominente plaats ingenomen. Dat zal zo blijven, maar ‘Planstudies’ zullen wel een metamorfose ondergaan de komende jaren. De omgeving van planstudies verandert snel.

Wat is er gaande? Ik zie vier trends.

  1. De voorbereiding en uitvoering van infrastructurele plannen is complex: er zijn vaak veel stakeholders bij betrokken en het proces van probleemdefinitie tot de uitwerking van een voorkeursalternatief wordt vaak ingehaald door nieuwe ontwikkelingen, inzichten en voorkeuren. In het verleden werd in de planning en projecten op deze volatiliteit gereageerd door ‘hedging’, wat zwart-wit getypeerd als het buiten de deur houden van deze als bedreiging ervaren situatie voor planning en project.
  2. Daarmee verbonden zien we dat het plannen en realiseren van infrastructuur de belangen raakt van stakeholders in de omgeving, en daarmee in feite tendeert naar gebiedsontwikkeling op en rond die infrastructuur. Al deze stakeholders een echte rol geven maakt ze van criticasters of ‘roepers aan de zijlijn’ volwaardige spelers met belangen. We gaan van een project naar een opgave…
  3. Nederland is nog niet af. De groei van de steden vraagt om nieuwe oplossingen, net zoals de klimaatadaptatie, de transitie naar duurzame energie en vergaande automatisering (‘robotisering’). De ontwikkeling van elektrisch en autonoom rijden biedt ook kansen om op een andere manier om te gaan met mobiliteit en het gebruik van de bestaande infrastructuur. Ontwikkelingen gaan zo snel, van planning in traditionele zin kan geen sprake meer zijn.
  4. Het betrekken van ‘de markt’ bij een traditionele overheidstaak als de planning van infrastructuur en ruimtelijke ontwikkelingen gaat met schokken gepaard. Van volledig overheid naar een concessiebenadering (‘markt tenzij’) komt de slinger langzaam maar zeker in evenwicht met de nieuwe Marktvisie: ‘samen met de markt’.

Het antwoord hierop zijn Planstudies die van ‘hedging’ (beheersing) richting ‘flexing’ (ontwikkelen) gaan, van ‘project’ (lijninfra met vaste scope, tijd, geld) naar ‘opgave’ (gebiedsopgave inclusief infra met flexibele scope, tijd en geld), van ‘sturen’ naar ‘begeleiden’ en van ‘wij of zij’ naar ‘samen’.

In onze praktijk zien we deze ontwikkelingen al doorsijpelen, het maakt ons adviesvak en onze rol als traditionele verbinder van overheid en markt, van voorbereiding en uitvoering zoveel interessanter maar ook verantwoordelijker. Daar zullen we als bureau in moeten en willen investeren. In mensen, in praktische vaardigheden en vakmanschap, in theoretische kennisontwikkeling -vandaar onze samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen, Environmental and Infrastructure Planning-.

Samenwerken, daar dragen wij als Movares graag aan bij, onder ons motto: Wij verbinden. Daarbij hoort ook het delen van kennis en best practices. Middels deze blogberichten gaan wij dat komende tijd concreet invullen, waarbij we niet alleen zelf aan het woord zijn, maar ook anderen vragen om hun kennis en ervaringen te delen.

frits Frits Verhees

Directeur Movares, divisie Ruimte, Mobiliteit en Infra.